n r 1 1 - m e i 2 0 0 1

Dit e-mailbericht verschijnt onregelmatig en is eveneens onregelmatig van inhoud. Het is de weerslag van aardige en/of onaardige wetenswaardigheden die ik op het Internet of daarbuiten tegenkwam en die ik graag wil doorgeven.
Iedereen die deze nieuwsbrief ontvangt mag deze doorsturen aan anderen. Abonneren kan door hier te klikken en in het mailtje 'abonnee nieuwsbrief' te vermelden. Een simpel 'stop nieuwsbrief' is voldoende om je weer te verwijderen.

Zoals duidelijk te zien is heeft Henk's Nieuwsbrief een kleine metamorfose ondergaan. Nou gaan veranderingen nooit helemaal zonder problemen en het is mogelijk dat de HTML-vormgeving door sommige maillezers anders wordt weergegeven dan de opzet is. Laat me dat in elk geval weten, dan kunnen we kijken wat er aan te doen valt. Er is trouwens nog iets wat deze aflevering bijzonder maakt en dat zijn de twee belangrijkste onderwerpen: overbevolking en de evolutie-theorie. De vele informatieve links zijn het dubbel en dwars waard om goed te worden bestudeerd en als bookmark of favoriet te worden vastgelegd...

Onze kleine, grote aarde
Er wordt vanuit verschillende gezichtshoeken gespeculeerd over het flink aan de gang zijnde globalisatie-proces. Van de Wereldbank tot een educatieve televisiemaatschappij als PBS. Het omvat veel verschillende aspecten met elk een eigen aansturing, waarbij computers en verwante communicatiemideelen vaak een overwegende rol spelen. Internationaal terrorisme, de macro-economie en zijn valutawaardering, het milieu, de grote catastrofes als aardbevingen, orkanen, El Niño, we hebben er allemaal mee te maken. Het zou dan ook voor de hand liggen dat we de problemen die ermee samenhangen dan ook op mondiale schaal proberen op te lossen.

Op dat moment echter valt onze 'global village' plotseling weer uiteen in miljoenen fracties met eigen inzichten en belangetjes. Uit vaak vermeende tegenstellingen groeien vervolgens maar al te makkelijk grote conflicten, waarmee gevoelens van haat er weer voor generaties ingeramd zitten. Desondanks is er daarnaast toch steeds meer bewustwording dat alle mensen, in positieve zowel als negatieve zin een hechte onderlinge relatie bezitten. Sommigen zien dit op zichzelf al als vooruitgang met een belangrijk globaal instituut als de Verenigde Naties als speerpunt, anderen wijzen juist op het nog vaak falen hiervan.

Kuddegedrag als bedreiging
Merkwaardigerwijs vormt juist het kuddegedrag van mensen, samen met de huidige grenzeloze communicatie-mogelijkheden, een flinke bedreiging. Dit manifesteert zich met name op de aandelenbeurzen en de bijna vrije val van de diverse ICT-fondsen is er een sprekend voorbeeld van. Nadat eerst sprake was van een ongezonde hype kon het niet anders of daar moest een stevige correctie op volgen. Als reactie op verlaagde winstcijfers volgde echter vooral een algehele vlucht uit deze fondsen, met als gevolg de onontkoombare 'self fulfilling profecy'. Volgens deskundigen is dat trouwens mede een gevolg van teveel cosmetische reparatie door de centrale banken waardoor een corrigerende trend te lang uitblijft.

Hoe een grote planeet (te) klein kan worden
Er is nog een aspect dat, zeker op termijn, vrijwel al het andere in de schaduw zal stellen en dat is onze ongebreidelde voortplantingsdrift. Helaas ook nog eens gevoed door kortzichtige politici en religieuze leiders en natuurlijk bovenal door de medische vooruitgang. Tot het jaar 1800 (en dat omvat een geschatte 100.000 jaar) deed de mens erover om tot een aantal van 1 miljard uit te groeien. Zo'n 127 jaar later was dit al verdubbeld en momenteel, dus 200 jaar later, zuchten we onder een mensenlast van 6 miljard. Die in slechts 50 jaar mogelijk nog eens verdubbeld wordt. Het is voor elk nadenkend mens duidelijk dat dit zo niet door kan gaan. Maar het onderwerp blijft, zeker voor de nieuwe Amerikaanse president, grotendeels onbespreekbaar.

De wal keert het schip
Het is bepaald geen geruststellende gedachte dat elke ontwikkeling zijn omkering als het ware in zich meedraagt. Misschien nog niet zo verontrustend wanneer je vanuit de verte min of meer toeschouwer bent, maar wel degelijk als onvrijwillig deelnemer in het proces. Wat we namelijk nogal eens plegen te vergeten is dat de 'natuur', het geheel van wetmatigheden waaraan we nu eenmaal zijn onderworpen, totaal niets heeft met sentiment en gevoel. Dus ook niks 'zachte heelmeesters' en wat ons te wachten staat omvat dus een mogelijke globale opwarming en alle rampen die daar een gevolg van zijn, tesamen met een gigantische toename van fatale ziektes.

Links naar een Wereld van 6 miljard
United Nations Population Fund (UNFPA)
The World at 6 Billion (UN Population Division)
The Why Files (Why Six Billion?)
Club of Rome
Population Studies Centre University of Michigan
Facing the Future
Zero Population Growth
De Club van Tien Miljoen

Een wereld in je achtertuin
Vanuit een vliegtuig bekeken heeft onze samenleving veel weg van een krioelende mierenhoop. Misschien mede daarom dat veel mensen zo gefascineerd raken door deze nijvere beestjes. Myrmecology is de wetenschap die zich hiermee bezig houdt, maar een gemakkelijker manier om er mee in aanraking te komen is een bezoek aan de website AntCam. Daar kun je de continue resultaten zien van twee webcams die op een mieren-terrarium staan gericht. Door middel van logboeken voorzien van een regelmatige uitleg. Verder kun je de antwoorden lezen op FAQ's (frequently asked questions) en uiteraard ook zelf vragen stellen. Dit alles met gedetailleerde instructies om met eenvoudige middelen ook zelf een terrarium te bouwen.

Evolutie versus creatie
Toen Charles Darwin in 1859 zijn bevindingen en conclusies omtrent onze afkomst als 'On the Origin of Species...' wereldkundig maakte was dat een verschuiving in het menselijk denken dat vergelijkbaar was met de ontdekking van Copernicus dat de aarde niet het middelpunt vormde van het heelal, maar slechts een kleine planeet die in een uithoekje van datzelfde heelal om een middelmatig grote zon heen draaide. Darwin maakte aanschouwelijk en wetenschappelijk waarschijnlijk hoe de mens, via een lange afstammingsreeks in zo'n 6 miljard jaar heeft kunnen ontstaan uit rudimentair organisch materiaal. Een opvatting die inmiddels tot de hoeksteen van de biologie en aanverwante wetenschappen is geworden.

Het is duidelijk dat deze evolutie-theorie op gespannen voet staat met een letterlijke Bijbeltekst dat de wereld in slechts 6 dagen werd geschapen en de strijd ontbrandde dan ook direct in alle hevigheid. En is tot nu toe nog steeds aan de gang. De redelijken wijzen op het verschil dat nu eenmaal bestaat tussen geloof en wetenschappelijk denken en accepteren het op verschillende manieren naast elkaar bestaan ervan. Daarentegen blijven religieuze fundamentalisten volhouden dat de wereld, samen met de mens en alle dieren en planten, zo niet in 6 dagen dan toch uiterlijk in 6000-10000 jaar werd gecreëerd (en alle dinosaurussen pasten in Noach's ark). Deze opvatting staat bekend staat als 'creationisme'.

Schoolstrijd in Amerika
Omdat een dergelijke aanname natuurlijk niet overeenstemt met het standpunt van de officiële wetenschap is er met name in de Verenigde Staten een hevige machtsstrijd aan de gang op de scholen. Dit uit zich in talloze pogingen van actiegroepen en soms schoolbesturen om de leer van Darwin in discrediet te brengen, die zelfs zo ver gaan dat de betreffende bladzijden van biologieboeken door vrijwilligers worden uitgescheurd of aan elkaar geplakt en dat leerkrachten die gewoon hun goed gefundeerde wetenschappelijke kennis willen overdragen met ontslag worden bedreigd. Het Internet nu biedt de gerede mogelijkheid om alle argumenten op een rijtje te krijgen, van zowel voor- als tegenstanders en deze zelf te wegen.

Hoewel veel Amerikaanse sites de evolutie-theorie met vaak overdadig verbaal geweld aanpakken komt men op Creationism.org zo'n beetje de overtreffende trap tegen. Legio indrukwekkend klinkende 'bewijzen' waaruit zou moeten blijken dat de evolutie één grote leugen is tot en met 'lessen' over het creationisme, die beginnen met de vaststelling dat wetenschappers voor het grootste deel atheist zijn en er dus op uit om de Christelijke waarden onderuit te halen. De zogeheten 'Creation Science' figureert o.a. in een omvangrijke publicatie van ene Dr. Walt Brown, die zo'n beetje alle argumenten uit die club op een rij zet. Een wat serieuzer creation-model wordt door Darren Gordon gepresenteerd in Creation Science FAQ.

A Word From the President
Een typisch voorbeeld van creationistisch denken levert John D. Morris, president van het Institute for Creation Research, in wiens ogen Darwin's leer de veroorzaker is van zo ongeveer alle kwaad: ...We see the wrong thinking of evolution having produced devastating results in every realm. Our passion at the Institute for Creation Research is to see science return to its rightful God-glorifying position, and see creation recognized as a strength by the body of Christ; supporting Scripture, answering questions, satisfying doubts and removing road blocks to the Gospel. The Institute for Creation research Graduate School exists to train students in scientific research and teaching skills, preparing effective warriors for the faith...

Links naar Evolutie-theorie
Teaching about Evolution and Science
Defending the Teaching of Evolution in the Public Schools
National Academy of Sciences
Darwin and Evolution Overview (The Victorian Web)
The Talk.Origins Archives on Creation/Evolution Controversy
Evolution vs Creationism
Punt voor punt weerlegging van 'Creation Science'

Pseudo science
'Creation Science' is een typisch voorbeeld van pseudo-science. Over het algemeen zijn dit feiten en aannames die niet verifieerbaar en falsifieerbaar blijken en vervolgens veelal worden verpakt in een verbazingwekkend, maar vaak op het eerste gezicht logisch klinkend verhaal. Omdat de tegenwoordige wetenschap op zichzelf al zo wonderlijk aandoet en voor leken moeilijk is te begrijpen, lijkt het onderscheid soms niet eens makkelijk te maken. Het terrein van de pseudo-wetenschap bestrijkt dan ook vele gebieden, van parapsychologie tot astrologie en van Velikovsky's catastrofentheorie tot revisionistische geschiedsschrijving. Soms gebaseerd op verkeerde interpretaties, soms op regelrecht bedrog.

Het fenomeen van de honderd apen
Een illustratie van de wijze waarop een terloopse anekdote tot een vaststaand feit kan worden gebombardeerd is het zogenaamde 'honderd apen fenomeen'. Hierbij werden apen op een eiland begin jaren 60 geobserveerd en bleek een gewoonte van enkele apen om aardappels in zee te wassen door andere te worden overgenomen. Niet iets om erg opgewonden te raken, ware het niet dat bioloog Lyall Watson in typische new-agestijl daar indertijd een speculatie aan toevoegde waarin hij de mogelijkheid opperde dat er bij honderd apen een kritische massa zou zijn bereikt waarmee de vaardigheid van het aardappelwassen zich over alle apen, waar dan ook, zou verspreiden. Let wel, dit was pure speculatie en geen geobserveerde feitelijkheid.

De verifieerbare feiten waren dat het ongeveer 60 apen betrof, waarvan er iets meer dan de helft in de loop van een jarenlange observatie het aardappelwassen als vaardigheid overnamen. Niks onverklaarbaar effect dus, maar desondanks wordt het puur mythologische verhaal duizendvoudig aangehaald als bewijs voor zulke uiteenlopende beweringen als Sheldrake's morfogenetische velden en het Mahareshi-effect. Het eerste veronderstelt dat er een soort resonantieveld bestaat dat alles doordringt en verantwoordelijk is voor de overeenkomsten in bijvoorbeeld spinnewebben en ijskristallen. Het tweede leeft binnen de TM-beweging en stelt dat wanneer de wortel uit 1 procent van de wereldbevolking mediteert er algehele vrede op aarde zal heersen. Tja...

Urban Legends ofwel Broodje Aap-verhalen
De 100 apen-mythe is ook een voorbeeld van een zogeheten Urban Legend, ofwel een nooit goed geverifieerd verhaal dat door het steeds weer doorvertellen en een ruime verspreiding min of meer een etiket van echtheid opgeplakt krijgt. Zo is er ooit een slecht opgezette studie geweest om te bekijken of bidden door een groep mensen een positief resultaat zou kunnen hebben op het herstel van een groep medische patienten (inderdaad compleet met een blanco-groep, waarbij dat niet gebeurde). De resultaten werden daarbij statistisch verkeerd als positief geinterpreteerd, maar de studie (per slot van rekening door een 'echte dokter' uitgevoerd) wordt desondanks te pas en te onpas aangehaald.

En dan is er nog het verhaal van de man die een (uiteraard bloedmooie) lifster meenam en bij haar thuis afleverde. Toen hij later een vergeten sjaaltje wilde afleveren vertelde hem een oudere vrouw dat haar dochter al jaren dood was. Vervelend zijn verder de onzinverhalen die in kettingbrieven voorkomen over stervende kinderen die zo graag briefkaarten zouden ontvangen. Tegenwoordige variaties blijken vooral hijgerige emails over levensbedreigende virussen en over Microsoft die voor elke doorgestuurd mailtje een bedrag op je bankrekening zou storten. Gratis kleding of mobiele telefoons scoren trouwens ook hoog.

Van fantasie tot misleiding
Een alom bekend verhaal met horrortrekjes is de zogeheten Indiase touwtruc: een jongetje klimt in een touw dat op onverklaarbare wijze recht omhoog blijft staan en hij verdwijnt uit het gezicht(?). Daarop klimt hem een man met een zwaard na en even later vallen de afgehakte ledematen van de jongen in een klaarstaande mand. Wanneer de man de mand omkeert komt de jongen er echter ongedeerd weer uit. Dit alles blijkt na gedegen onderzoek van maar liefst vijf jaar gewoon een verzonnen verhaal uit de Chicago Tribune van ruim 100 jaar geleden. Bedoeld om de omzet een beetje op te krikken en sindsdien duizendvoudig naverteld door fantasten die graag te koop liepen met een exotische ervaring.

Bedenkelijker zijn de lugubere verhalen over het maken van 'snuff-movies' waarbij de hoofdpersoon voor het oog van de camera gedood zou zijn. Omdat dit soort verhalen zich vaak afspeelt in het schemergebied van gewelddadige porno vormde het uiteraard een gretig wapen in de handen van degenen die alle vormen van sex zo graag willen verbieden. Toch zijn er nog nooit echte bewijzen van het bestaan van dit soort films geleverd. Evenmin trouwens als van die andere beruchte film waarop een zogenaamd buitenaards wezen als voormalig inzittende van de neergestorte Roswell-UFO wordt ontleed. Een film als dit is bewuste misleiding, ofwel een 'hoax'.

Maanlandingen in de studio?
Nog zo'n typische hoax is de onlangs door Robert Murdoch's tv-station Fox uitgezonden 'documentaire' waarin wordt gesteld dat er helemaal nooit een echte maanlanding zou hebben plaatsgevonden. Om snel en goedkoop een antwoord op de Russische ruimte-expansie te kunnen geven zou men in 1969 in plaats van Cape Canaveral de filmstudios hebben opgezocht. Een soort supercomplot waarbij de X-Files (van hetzelfde Fox) volledig in het niet vallen. Uiteraard geeft NASA zelf daar een (verontwaardigd) antwoord op en ook de fraaie site Bad Astronomy en het Engelse Redzero gaan stuk voor stuk de idiote beweringen van de Fox-video na en ontkrachten deze met overtuigende argumenten.

Via pseudo-wetenschap komen we natuurlijk al snel terecht bij alternatieve medicijnen en behandelwijzen, paranormale claims enzovoort. En naar de andere kant redenerend uiteraard ook op de vraag: wat is dan echte wetenschap? Hierover uitgebreid in een volgende nieuwsbrief...

Computers voor kinderen
Kinderen hebben behoefte aan veel ervaringen en contacten en wanneer ze lang in een ziekenhuis of andere zorginstelling moeten verblijven is de kans groot dat ze die onvoldoende opdoen en zo sociaal geïsoleerd raken. Computers met webcamera's en microfoons uitgerust kunnen dit isolement doorbreken en hen een waarlijk venster op de wereld bieden. Deze mogelijkheid nu wil de 'Stichting Sterrekind' scheppen. Verdere uitleg over de doelstelling en mogelijke sponsoring vind je uiteraard op hun website, maar neem daarnaast vooral een kijkje in de prachtig 3 dimensionaal vormgegeven Kids Corner, die voor de kinderen zelf is bestemd.

War Child
Op dit moment woedden er meer dan 30 oorlogen en gewapende conflicten en hoe je het ook wendt of keert, kinderen zijn daarbij vaak de eerste (en onschuldigste) slachtoffers. En dan kunt je een kind misschien wel uit die oorlog halen, maar hoe haal je vervolgens de oorlog uit een kind? Dat laatste heeft de stichting War Child zich ten doel gesteld. Een indrukwekkend intro zet daarbij letterlijk de toon: een klein meisje dat met haar trompetje een tank tegenhoudt. Behalve directe hulp bij ziekten wil men kinderen uit oorlogsgebieden hun traumatische ervaringen laten verwerken. Dit vooral door ze intensief met muziek bezig te laten zijn - met vaak indrukwekkende resultaten...

Waarom muziek zo belangrijk is...
Mede door het voorbeeld van War Child en schreef ik onder de bovenstaande titel een samenvattend artikel voor het (sterk vernieuwde) HCCnet over onderzoek op het gebied van muziektherapiën. Met tevens een pleidooi voor meer primair muziekonderricht op scholen en steun aan muziekinstituties. Door een van mijn lezers werd dit artikel doorgestuurd aan minister Hermans en tot mijn grote verrassing ontving ik daarop een uitgebreide brief van hem terug waarin hij aangaf hier wel degelijk oor voor te hebben. Een belangrijke taak voor ouders om hiervoor, in het belang van hun kinderen, te ijveren.

Gehoortraining
Ons gehoor is een ongelooflijk zintuig met een extreme gevoeligheid voor geluidsnuances. Waarschijnlijk bezitten we daarnaast een zekere dosis aangeboren muzikaal gehoor en de meeste mensen pikken terloops ook wel het nodige aan muzikale kennis op. Toch kan een gerichte gehoortraining belangrijk blijken te zijn en in de loop van de tijd zijn daartoe verschillende methoden ontwikkeld. Met de komst van de computer kregen deze een hernieuwde impuls en via het Internet hebben we inmiddels toegang tot een keur aan programma's en methoden die ons muziekleven beslist kunnen verrijken.

De niet zo verborgen agenda van Microsoft
Hoewel o.a. RealPlayer en Apple's Quicktime een uitstekende mogelijkheid neerzetten voor het afspelen van muziek en andere multimediabestanden moest ook Microsoft natuurlijk z'n deuntje meeblazen op dit gebied en liet geen gelegenheid voorbij gaan om zijn aan Windows gekoppelde Media Player naar voren te schuiven. De eerste valse noten laten zich nu echter ook horen en wie er na de huidige 8.0 nog gebruik van wil maken is gedwongen om te upgraden naar het omstreden toekomstige besturingssysteem WindowsXP, dat volgens de plannen van Microsoft uitsluitend te huur zal zijn. De perfecte gedwongen winkelnering dus.

Een politieke dwaasheid: de aftapplicht
Voor politicus hoef je niet geleerd te hebben en dat is af en toe goed merkbaar ook. Met name waar het technische zaken betreft die vergaande consequenties hebben is een soms schrijnend gebrek aan inzicht te bespeuren. Hun nieuwste hersenschim heet aftapplicht voor Internetproviders. Gelukkig bestaan er ook kritische geesten die met de nodige achtergrondkennis de feiten op een rijtje weten te zetten, zoals provider XS4ALL en columniste Karin Spaink. Meer over dit kostbare en volstrekt nutteloze aftappen in het e-magazine Netkwesties en op de site met de sprekende naam Bits of Freedom.

Eerder verschenen nieuwsbrieven zijn te downloaden van de archief-pagina van Startpunt.com. Dit is een zogenaamde startpagina met een groot aantal nuttige links naar gespecificeerde sites. De site is onlangs geheel vernieuwd en heeft daarmee een zowel fraaier als functioneler interface gekregen. Ook de archief-pagina wordt binnenkort verder uitgebouwd en gerestyled.

Dialoog is veel leuker dan alleenspraak en daarom is elk commentaar van harte welkom. Daarnaast kun je natuurlijk ook zelf een onderwerp aandragen. Klik hier voor het versturen van een e-mail bericht (ook voor aanmelding als nieuwe abonnee).

Deze nieuwsbrief werd samengesteld door Henk de Boer (henk.de.boer@hccnet.nl)